Cho rắn ăn chuột đông lạnh: rã đông, làm ấm và cho ăn an toàn

Cho rắn ăn chuột đông lạnh gồm bốn bước: rã đông chậm trong ngăn mát tủ lạnh (hoặc trong túi kín ngâm nước nguội), làm ấm bằng nước ấm trong túi kín tới khoảng thân nhiệt, lau khô, rồi gắp bằng kẹp dài đưa cho rắn. Không rã đông bằng lò vi sóng, không làm đông lại mồi đã rã. Chọn mồi có bề ngang to nhất xấp xỉ hoặc nhỉnh hơn một chút so với phần thân dày nhất của rắn. Mồi đông lạnh an toàn cho rắn hơn mồi sống, vì chuột sống có thể cắn rắn bị thương nặng.

Vì sao giới nuôi chuyển sang mồi đông lạnh

Ngày trước, nhiều người cho rắn ăn chuột sống vì nghĩ đó là cách "tự nhiên". Hiện nay, các hội bò sát và bác sĩ thú y bò sát khuyên dùng mồi đông lạnh rã đông vì mấy lý do:

• An toàn cho rắn. Chuột trưởng thành biết cắn và cào. Một con chuột bị để lại trong chuồng có thể cắn rắn đang no hoặc đang không muốn ăn, gây vết thương sâu ở da, mắt, có khi nặng tới mức phải điều trị lâu dài.
• Nhân đạo hơn với con mồi.
• Giảm ký sinh trùng ở một mức độ nhờ quá trình đông lạnh (không loại bỏ được mọi mầm bệnh, nhưng giảm một số loại).
• Tiện: mua một lần dùng nhiều tuần, không phải nuôi chuột.

Phần lớn rắn ngô, rắn vua, rắn sữa nhân nuôi chấp nhận mồi đông lạnh rất dễ. Trăn bóng đôi khi kén hơn, cần vài mẹo.

Các cỡ mồi và chọn cỡ

Quy tắc chọn cỡ: phần to nhất của con mồi xấp xỉ, hoặc nhỉnh hơn một chút, phần thân dày nhất của rắn. Sau khi nuốt, rắn có một chỗ phình nhẹ là vừa. Mồi quá to dễ làm rắn nôn trớ; mồi quá nhỏ thì rắn ăn mãi không đủ, và người nuôi có xu hướng cho ăn quá dày.

Với rắn đang lớn, cân rắn và cân mồi là cách chính xác hơn: nhiều người nuôi lấy mồi nặng khoảng 10–15% cân nặng rắn làm mốc tham khảo, chỉnh theo thể trạng.

Bảo quản trong tủ đông

• Để mồi trong hộp hoặc túi kín riêng, ghi ngày mua, tách hẳn khỏi thực phẩm của người. Tốt nhất có một ngăn riêng.
• Giữ ở ngăn đá đủ lạnh, tránh mở tủ liên tục làm mồi rã rồi đông lại.
• Dùng trong vài tháng; mồi để lâu bị khô, cháy lạnh (da khô trắng), rắn kém hứng thú.
• Mất điện kéo dài, tủ rã hết: không làm đông lại; dùng sớm hoặc bỏ.

Rã đông và làm ấm từng bước

1. Lấy ra đúng số mồi cần cho bữa.
2. Rã đông chậm: để trong túi kín ở ngăn mát tủ lạnh qua đêm, hoặc túi kín ngâm nước nguội vài giờ (mồi nhỏ thì nhanh hơn). Không để mồi ngoài trời nóng nhiều giờ: vi khuẩn sinh sôi rất nhanh ở nhiệt độ phòng Việt Nam mùa hè.
3. Làm ấm: thả túi kín chứa mồi đã rã vào chậu nước ấm (ấm tay, không phải nước sôi) vài phút đến khi mồi ấm đều tới tận bên trong. Rắn nhận ra mồi chủ yếu bằng hơi ấm (trăn có hố cảm nhiệt) và mùi.
4. Kiểm tra: bóp nhẹ phần thân giữa; không còn cứng lạnh bên trong.
5. Lau khô mồi. Mồi ướt dính nền vào miệng rắn.
6. Gắp bằng kẹp dài, đưa tới trước mặt rắn, lắc nhẹ cho giống mồi sống. Không đưa bằng tay trần, rắn đói có thể ngoạm nhầm tay ấm mùi chuột.

Những điều không làm

• Không dùng lò vi sóng: nóng không đều, có chỗ quá nóng gây bỏng miệng rắn, mồi có thể nổ, và làm chín một phần.
• Không ngâm trực tiếp mồi vào nước nóng không có túi: mồi sũng nước, mất mùi, dễ rách.
• Không làm đông lại mồi đã rã đông mà rắn không ăn. Bỏ đi.

Khi rắn chưa chịu ăn

Rắn mới về, rắn đang sắp lột da (mắt đục xanh), rắn đang trong mùa lạnh thường ăn kém. Trăn bóng có thể nhịn khá lâu mà vẫn khoẻ; trăn bỏ ăn là một chủ đề riêng cần theo dõi cân nặng. Một vài mẹo người nuôi hay dùng khi rắn khoẻ mạnh mà kén:

• Làm ấm thêm phần đầu mồi (bằng máy sấy tóc từ xa, hoặc ngâm phần đầu lâu hơn): rắn hay tấn công vào chỗ ấm nhất.
• Cho ăn vào buổi tối, tắt đèn phòng; nhiều loài rắn săn lúc chạng vạng.
• Đặt mồi ở cửa hang trốn rồi để yên, không đứng nhìn.
• Kiểm tra lại nhiệt độ: rắn lạnh không ăn.
• Đổi loại mồi nếu được (chuột nhắt sang chuột cống non hoặc ngược lại), dưới hướng dẫn của người có kinh nghiệm.

Rắn bỏ ăn kèm sụt cân rõ, nôn trớ lặp lại, miệng có dịch hay thở khò khè thì đưa đi bác sĩ thú y chuyên bò sát, không thử mẹo nữa.

Cho ăn trong chuồng hay chuyển sang hộp riêng

Đây là chuyện giới nuôi rắn bàn nhiều. Phía chuyển rắn sang hộp riêng để ăn cho rằng cách này tránh rắn nuốt nền dính vào mồi, và giúp rắn không "liên tưởng" cửa chuồng mở ra là có ăn nên lao ra ngoạm. Phía cho ăn trong chuồng phản biện: nhấc rắn vừa nuốt mồi trở về chuồng chính là cầm rắn ngay sau bữa, dễ gây nôn trớ; còn chuyện rắn ngoạm khi mở cửa chủ yếu do rắn đói, không do vị trí cho ăn.

Cách dung hoà phổ biến: cho ăn ngay trong chuồng, đặt mồi lên một tấm đá phẳng, đĩa hoặc miếng giấy để mồi không dính nền; dùng một dụng cụ chạm nhẹ vào rắn trước khi đưa tay vào chuồng vào những ngày không cho ăn, để rắn phân biệt "giờ ăn" và "giờ được cầm".

Sau bữa ăn

• Không cầm, không bế rắn khoảng 24–48 giờ sau khi ăn (có người chờ lâu hơn với mồi lớn). Cầm sớm dễ làm rắn nôn trớ, mà nôn trớ gây hại cho đường tiêu hoá.
• Bảo đảm điểm ấm đủ nhiệt để rắn tiêu hoá.
• Theo dõi phân trong khoảng một tuần sau đó.

Vệ sinh cho người

Mồi đông lạnh là thịt sống, có thể mang vi khuẩn như Salmonella. Rã đông ở khu riêng, không dùng chung chậu, kẹp với đồ ăn của người. Rửa tay bằng xà phòng sau khi đụng mồi, lau và sát trùng mặt bàn, bồn rửa đã dùng. Trẻ nhỏ không nên tham gia khâu xử lý mồi.

Góc nhìn hôm nay: một thói quen nhỏ thay đổi nhiều thứ

Chuyển từ mồi sống sang mồi đông lạnh là một trong những thay đổi lớn nhất về phúc lợi trong giới nuôi rắn vài chục năm qua. Với người mới, hãy chọn rắn đã được người bán xác nhận đang ăn mồi đông lạnh ổn định và hỏi rõ cỡ mồi, lịch ăn hiện tại. Điều đó giúp bạn tránh được giai đoạn chuyển đổi khó khăn. Rắn đã ăn quen mồi đông lạnh thì gần như không có lý do gì quay lại mồi sống.