Rửa tay và vệ sinh chuồng bò sát, dụng cụ, bể rùa đúng cách

Rửa tay sau khi chăm bò sát là xà phòng, nước sạch, chà kỹ ít nhất 20 giây rồi lau khô — không chỉ tráng nước. Vệ sinh chuồng gồm dọn phân hằng ngày, thay nước, và định kỳ làm sạch kỹ bằng chất khử trùng dùng được cho chuồng thú, xả sạch và để khô trước khi cho con vật vào lại. Nguyên tắc quan trọng nhất là tách hẳn khu chăm bò sát khỏi bếp: không rửa dụng cụ chuồng ở bồn rửa bát, không rã đông mồi trên thớt nấu ăn.

Rửa tay: khi nào và thế nào

Khi nào

• Sau khi bế, chạm vào con vật.
• Sau khi thò tay vào chuồng, dù chỉ để chỉnh cái đĩa nước.
• Sau khi cho ăn: cầm côn trùng mồi, chuột đông lạnh, rau đã đưa vào chuồng.
• Sau khi thay nước bể rùa, rửa bông lọc.
• Sau khi dọn phân, thay nền, rửa đồ chuồng.
• Trước khi chạm vào con vật nếu vừa dùng kem tay, nước hoa, thuốc bôi, hoặc vừa cầm con bò sát khác (để tránh mang mầm bệnh giữa các chuồng).

Thế nào

1. Làm ướt tay bằng nước sạch đang chảy.
2. Xoa xà phòng, chà kỹ lòng bàn tay, mu bàn tay, kẽ ngón, đầu ngón, móng tay, cổ tay — ít nhất 20 giây, theo khuyến cáo của CDC. Mẹo đơn giản là hát thầm hai lần bài "Chúc mừng sinh nhật".
3. Xả sạch dưới vòi nước.
4. Lau khô bằng khăn sạch hoặc khăn giấy dùng một lần.

Dung dịch rửa tay khô có cồn giúp được khi không có nước ngay tại chỗ, nhưng nó kém hiệu quả khi tay dính bẩn rõ (đất, phân, nhớt). Dùng nó như bước tạm, rồi rửa bằng xà phòng và nước khi có thể.

Rửa tay ở đâu

Ở nhà ống hay căn hộ, chỗ rửa tay tiện nhất thường là bồn rửa bát trong bếp — và đó chính là chỗ không nên. Nếu được, dùng lavabo phòng tắm hoặc vòi nước ngoài sân, ban công giặt đồ. Ở phòng trọ chỉ có một bồn rửa dùng chung cho mọi việc, hãy chà rửa và lau bồn bằng chất tẩy rửa sau khi rửa tay, và tách hẳn thời điểm: không rửa rau, rửa bát ngay sau khi vừa dọn chuồng.

Vệ sinh chuồng theo nhịp

Đeo găng tay dùng một lần khi dọn phân và thay nền là thói quen tốt. Găng tay không thay cho rửa tay: tháo găng xong vẫn rửa tay.

Làm sạch kỹ: rửa trước, khử trùng sau

Chất khử trùng chỉ hiệu quả trên bề mặt đã sạch. Phân khô, nhớt, bụi nền che chắn vi khuẩn khỏi hoá chất. Thứ tự đúng:

1. Chuyển con vật sang hộp tạm sạch, có nhiệt độ phù hợp.
2. Bỏ toàn bộ nền cũ vào túi rác buộc kín.
3. Cọ rửa chuồng, đá, cành, chỗ trốn bằng nước và xà phòng hoặc chất tẩy rửa nhẹ, xả sạch.
4. Phun hoặc lau chất khử trùng dùng được cho chuồng thú, pha đúng theo hướng dẫn trên nhãn.
5. Để chất khử trùng nằm trên bề mặt đủ thời gian tiếp xúc ghi trên nhãn — lau ngay đi thì không diệt được gì.
6. Xả thật sạch bằng nước, để khô hoàn toàn, mở cửa cho bay hết mùi.
7. Cho nền mới, sắp lại đồ, chạy đèn sưởi cho chuồng ấm lại rồi mới đưa con vật vào.

Chọn chất khử trùng

• Dung dịch thuốc tẩy gốc clo (nước javel) pha loãng là lựa chọn phổ biến, rẻ, hiệu quả trên bề mặt cứng. Bắt buộc phải xả sạch và để bay hết mùi; hơi clo hại cho đường hô hấp của cả người và bò sát.
• Có những sản phẩm khử trùng được làm riêng cho chuồng thú, cho phòng khám thú y. Đọc nhãn để biết có dùng được cho bò sát không.
• Không trộn thuốc tẩy với chất tẩy rửa khác, đặc biệt là sản phẩm có amoniac hoặc axit — sinh ra khí độc.
• Tránh các chất tẩy có phenol, dầu thông, tinh dầu, nước hoa: thường được khuyên không dùng cho chuồng bò sát.
• Không xịt thuốc diệt côn trùng, thuốc chống mốc dạng xịt phòng vào chuồng.
• Đồ gỗ, lũa xốp khó khử trùng triệt để; khi con vật từng bị bệnh, nhiều người chọn bỏ đồ gỗ đi thay vì cố làm sạch.

Bể rùa nước: chỗ hay bị coi nhẹ

Nước bể rùa chứa phân, thức ăn thừa và vi khuẩn. Khi thay nước:

• Dùng xô riêng, ống hút riêng chỉ dành cho bể rùa.
• Đổ nước bể vào bồn cầu hoặc cống thoát sàn, không đổ vào bồn rửa bát, bồn rửa mặt.
• Không đổ nước bể ra ao hồ, mương nước — vừa mang vi khuẩn, vừa có thể mang theo trứng, rùa con, ốc, cây thủy sinh ngoại lai ra môi trường.
• Rửa bông lọc trong xô nước bể đã hút ra, không rửa dưới vòi bếp.
• Rửa xô, ống, rồi rửa tay; lau khô chỗ nước bắn.

Thức ăn của con vật: một nguồn vi khuẩn khác

• Chuột đông lạnh: cất trong hộp kín, túi riêng, ở ngăn riêng trong tủ đông, không để lẫn với thực phẩm của người. Rã đông trong túi kín, ngâm trong nước ấm, bằng hộp riêng — không trên thớt, đĩa nấu ăn, không trong lò vi sóng dùng chung.
• Côn trùng mồi: hộp nuôi để xa bếp; dụng cụ (kẹp, hộp rắc canxi) chỉ dùng cho việc này.
• Rau cho rồng Úc, rùa cạn: rửa và cắt bằng dao thớt riêng nếu có thể; nếu dùng chung, rửa kỹ sau đó. Rau thừa đã vào chuồng thì bỏ, không đưa lại vào tủ lạnh.
• Kẹp gắp mồi thay cho tay: vừa đỡ bị cắn nhầm, vừa ít tiếp xúc.

Bộ dụng cụ riêng và nơi cất

Gom một thùng nhựa có nắp làm "bộ đồ chuồng": găng tay dùng một lần, kẹp, thìa xúc phân, bàn chải, khăn lau riêng, bình xịt nước sạch, chai chất khử trùng có nhãn rõ, túi rác. Cất thùng này ngoài bếp, xa chỗ để thực phẩm và đồ trẻ em. Khăn lau dùng cho chuồng giặt riêng với khăn của người.

Người nuôi nhiều chuồng nên có dụng cụ riêng cho mỗi chuồng hoặc ít nhất rửa dụng cụ giữa các chuồng, nhất là với con mới về đang cách ly.

Những tình huống trong nhà

• Con vật bò ra sofa, giường: lau bề mặt đó bằng chất tẩy rửa, giặt vỏ gối, chăn nếu con vật nằm lên.
• Con vật đi vệ sinh trên sàn, thảm: dọn bằng khăn giấy, lau bằng chất tẩy rửa, rồi khử trùng bề mặt cứng.
• Con vật được tắm, ngâm nước (rồng Úc, rùa cạn): dùng chậu riêng, không dùng bồn tắm chung của gia đình. Nếu không có lựa chọn khác, cọ rửa và khử trùng bồn ngay sau đó.