Rùa nước ăn gì theo tuổi: rùa con, rùa đang lớn và rùa trưởng thành

Rùa nước như rùa tai đỏ ăn tạp và khẩu phần đổi theo tuổi: rùa con thiên về đạm (thức ăn viên chuyên cho rùa, tép, côn trùng), ăn hằng ngày; rùa trưởng thành ăn phần lớn là thực vật thuỷ sinh và rau lá đậm, đạm chỉ là phần phụ, cho ăn vài lần một tuần. Thói quen sai phổ biến nhất ở Việt Nam là cho rùa ăn mãi một món — tép khô, thịt sống hay cơm — dẫn tới sưng mắt, mềm mai và béo phì.

Rùa nước ăn gì ngoài tự nhiên

Ở quê nhà, rùa tai đỏ non ăn ấu trùng côn trùng, ốc nhỏ, giáp xác, nòng nọc — thứ gì nhỏ, chậm và giàu đạm. Khi lớn, chúng chuyển dần sang ăn cây thuỷ sinh, tảo, quả rụng xuống nước, chỉ bắt thêm động vật khi có dịp. Sự chuyển đổi này giúp rùa con lớn nhanh lúc còn dễ bị ăn thịt, và giúp rùa trưởng thành không bị thừa đạm.

Hai đặc điểm cần nhớ:

• Rùa nước nuốt thức ăn trong nước. Nhiều loài rùa nước cần nước để nuốt, nên phải thả thức ăn xuống nước chứ không đặt trên cạn.
• Rùa luôn "đòi ăn". Rùa bơi tới sát kính mỗi khi thấy người không có nghĩa là nó đói. Đó là phản xạ của loài có thói quen ăn cơ hội.

Khẩu phần theo từng độ tuổi

Không có con số chính xác cho mọi con rùa, nhưng xu hướng thì rõ: tuổi càng lớn, tỉ lệ thực vật càng cao. Rùa trưởng thành ăn nhiều đạm lâu năm dễ béo, lớn quá nhanh, mai biến dạng và có thể ảnh hưởng thận.

Bao nhiêu là đủ một bữa

Có hai cách ước lượng người nuôi hay dùng cho phần thức ăn viên và đạm:

• Lượng thức ăn viên xấp xỉ thể tích cái đầu rùa.
• Lượng rùa ăn hết trong khoảng 5 phút, phần thừa vớt bỏ.

Rau lá thì không cần quá khắt khe — rùa ăn bao nhiêu cũng ít khi gây hại, miễn là vớt bỏ phần nát để nước không bẩn.

Món chính và món phụ nên dùng

Thức ăn viên chuyên cho rùa nước

Thức ăn viên chất lượng, dành riêng cho rùa nước, là nền tảng tiện nhất vì đã cân đối đạm, canxi và vitamin. Không dùng thức ăn cá, thức ăn chó mèo thay thế. Thức ăn viên chỉ là một phần, không phải toàn bộ khẩu phần.

Thực vật

• Cây thuỷ sinh: bèo tấm, bèo cái, rong đuôi chó — thả trực tiếp vào bể, rùa tự ăn dần. Nguồn phải sạch, không lấy từ ao có nước thải hay thuốc trừ sâu.
• Rau lá đậm: cải xoăn, cải bẹ xanh, bồ công anh, rau muống, xà lách lá đậm (không phải xà lách trắng). Xoay vòng nhiều loại.
• Rau củ: cà rốt, bí đỏ bào sợi thỉnh thoảng — nguồn tiền chất vitamin A.

Rùa con thường chưa thích rau. Cứ thả một ít trong bể đều đặn; khi lớn lên, nó sẽ ăn.

Đạm bổ sung

• Côn trùng như dế, gián nuôi, sâu — thả xuống nước.
• Giun đất từ nguồn nuôi sạch.
• Tép, tôm nhỏ tươi nguyên con, ốc nhỏ nuôi sạch.
• Cá nhỏ nguyên con thỉnh thoảng, từ nguồn đáng tin.

Những món nên tránh hoặc hạn chế

"Rùa nhà tôi chỉ chịu ăn tép khô" là câu hay gặp. Rùa quen một món dễ ăn thì từ chối món khác — giống trẻ con. Cách sửa là giảm dần món cũ, trộn món mới, kiên nhẫn vài tuần. Nhịn một hai bữa không làm rùa khoẻ mạnh bị hại.

Canxi và vitamin

• Mai mực thả nổi trong bể: rùa tự gặm, vừa bổ sung canxi vừa mài mỏ.
• Thức ăn viên chất lượng đã có canxi và vitamin.
• UVB từ đèn hoặc nắng thật giúp rùa tạo vitamin D3 để hấp thu canxi. Không có UVB thì canxi bổ sung bao nhiêu cũng hấp thu kém.
• Vitamin A lấy từ rau lá đậm, cà rốt, bí đỏ. Không tự cho uống vitamin dạng thuốc — thừa vitamin A cũng gây hại; việc đó thuộc về bác sĩ thú y.

Đọc thể trạng: rùa béo hay gầy

• Béo: da ở nách và bẹn phình ra, rùa không rút hết chân và đầu vào mai được.
• Gầy: mắt trũng, da cổ chùng nhăn, rùa nhẹ bỗng khi cầm.
• Vừa: rùa rút gọn vào mai, khi cầm thấy chắc tay.

Cân rùa mỗi tháng bằng cân nhà bếp, ghi lại cùng chiều dài mai. Sụt cân không rõ lý do, bỏ ăn kéo dài khi nước đủ ấm, hay mắt sưng là lúc đưa rùa đi bác sĩ thú y chuyên bò sát.

Rùa con mới về chưa chịu ăn

Rùa con vừa đổi chỗ ở thường bỏ ăn vài ngày. Lý do hay gặp nhất không phải thức ăn mà là môi trường: nước lạnh, chỗ phơi không đủ ấm, bể quá trống khiến rùa sợ. Trước khi đổi món, hãy kiểm tra:

• Nhiệt độ nước có trong khoảng thoải mái của loài không, chỗ phơi có ấm hơn hẳn nước không.
• Bể có chỗ nấp như cây thuỷ sinh, hang đá không sắc cạnh.
• Bể có đặt ở chỗ người qua lại liên tục, trẻ con gõ kính không.

Khi môi trường đã ổn, thử thức ăn động như côn trùng nhỏ, tép tươi — chuyển động kích thích phản xạ săn mồi của rùa con. Thức ăn viên có thể đến sau. Nếu rùa con vẫn bỏ ăn quá vài ngày dù đủ ấm, hoặc mắt bắt đầu sưng, mai mềm, hãy đưa đi bác sĩ thú y chuyên bò sát sớm, vì rùa con có rất ít dự trữ.

Thức ăn và nước sạch đi cùng nhau

Thức ăn thừa là nguyên nhân số một làm nước hôi. Một vài thói quen giúp ích:

• Cho ăn trong thùng riêng có nước, xong mới thả về bể chính.
• Vớt thức ăn thừa sau khoảng 15 phút.
• Đạm tươi rã đông, rửa sạch trước khi cho ăn.
• Giảm lượng ăn khi nước lạnh — rùa tiêu hoá chậm, thức ăn để lâu trong ruột dễ lên men.

Khi trời rét, rùa tự giảm ăn. Theo dõi rùa giảm ăn mùa lạnh có bài riêng trong danh mục này.